Malaka oshirishda bo‘lgan o‘qituvchiga daftar tekshirish va ustamalar hisoblanadimi?

@Yurist_Xizmati 5631-savol:

Men maktabda o'qituvchi boʻlib ishlayman.may oyida malaka oshirishga yuborishdi. May o'yini oyligi 435 ming kam chiqayapdi.9 soat darsim 7 soat onatili oʻqish 2 soat jismoniy tarbiya.2 toifam bor onatili milliy sertefikatim bor. Sinfim yoʻq.malaka oshirish davri uchun nimalarga toʻlanadi va nimalarga to'lanmaydi.daftar tekshirdilarga to'lanmaydi.mi. tushuntirib bering iltimos.qoʻlga tegishi 2600000 olardi.m asli. 435 kam toʻladi may oyi.

81 yilman. 2002 yildan beri ishlayman. Oldin  texnologiya fani bo'yicha  texnikum edim  keyin boshlang'ich bo'yicha oliyga oʻqidim.4 yildan beri boshlang'ich o'qituvchisi boʻlib ishlayman

Keyin 435ming toʻgʻri holatda olib qolinganmi .toʻgʻri boʻlsa asoslarini aytib bering

YURIST JAVOBI:

Sizning holatingizda malaka oshirish davrida ish haqining kamayib ketishi har doim ham qonuniy degani emas. Bu yerda avvalo malaka oshirish davrida qaysi to‘lovlar saqlanib qolishi kerakligini aniqlab olish lozim.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 20-dekabrdagi 867-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 123-bandiga ko‘ra:

Kasbiy rivojlantirish ta’lim tashkilotlariga ishdan ajralgan holda malaka oshirishga yuborilgan tinglovchilarning o‘qishi davrida ularning asosiy ish joyi bo‘yicha lavozimi va o‘rtacha ish haqi saqlanib qoladi, o‘quv yuklamalari esa boshqa pedagog xodimlar o‘rtasida taqsimlanadi.

Demak, malaka oshirishga yuborilgan o‘qituvchining:

➖lavozimi saqlanadi;
➖o‘rtacha ish haqi saqlanadi.

Mehnat kodeksining 257-moddasiga ko‘ra esa o‘rtacha ish haqini hisoblashda:

➖xodimga hisoblangan mehnatga haq to‘lash tarzidagi barcha daromadlar kiritiladi.

Shuning uchun malaka oshirish davrida o‘qituvchining o‘rtacha ish haqini hisoblashda faqat tarif stavkasi emas, balki o‘rtacha ish haqini shakllantirgan barcha doimiy to‘lovlar ham hisobga olinadi.

Agar siz may oyigacha 2-toifa uchun ustama, milliy sertifikat uchun ustama, daftar tekshirish uchun qo‘shimcha haq, boshqa doimiy to‘lovlarni olib kelgan bo‘lsangiz, ularning barchasi o‘rtacha ish haqini hisoblash bazasiga kiradi.

Shu sababli "siz malaka oshirishda bo‘lgansiz, daftar tekshirish puli to‘lanmaydi" degan javob ham to‘g‘ri bo‘lavermaydi. Chunki malaka oshirish davrida sizga dars o‘tgani uchun emas, o‘rtacha ish haqi saqlanib qoladi. O‘rtacha ish haqi tarkibiga esa oldingi davrda olgan qonuniy mehnat daromadlaringiz kiritiladi.

Sizning holatingizda 435 ming so‘m kam chiqishining sababi o‘rtacha ish haqi noto‘g‘ri hisoblangan bo‘lishi, ayrim ustamalar hisobga olinmagan bo‘lishi, yoki may oyining bir qismi ishlangan, bir qismi malaka oshirish davriga to‘g‘ri kelgan bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun buxgalteriyadan aynan:

1.      may oyi uchun hisob-kitob varaqasi;
2.      o‘rtacha ish haqi hisob-kitobi;
3.      malaka oshirish davri uchun qanday summa hisoblangani haqida ma'lumot so‘rash kerak.

Malaka oshirishga yuborilgan o‘qituvchining o‘rtacha ish haqi saqlanadi. O‘rtacha ish haqini hisoblashda esa faqat tarif stavkasi emas, balki oldingi 12 oyda olingan mehnatga haq to‘lash tarzidagi daromadlar, jumladan daftar tekshirish, toifa va sertifikat ustamalari ham inobatga olinadi.

Yuristga savol yuborish

Rasmiy kanalimiz
@Yurist_Xizmati

ERI bilan tasdiqlangan elektron hisob-faktura sudda yetarli dalil hisoblanadimi?

@Yurist_Xizmati 5630-savol:

Assalomu alaykum! Buyurtmachi MChJ shartnoma boʻyicha toʻlovlarni toʻlamay keldi. Ishni sudga oshirdik, elektron shartnomalarni,hisob-fakturalarni, bajarilgan ishlar toʻgʻrisida dalolatnomani ilova qildik. Sud majlisida, javobgar aslida 50 mln soʻmlik tovar emas, balki 30 mln soʻmlik mahsulot olganini va’j qildi.

Sudya ishni keyinga qoldirib, taraflardan qoʻshimcha dalil xujjatlarni soʻradi, bizdan TTN (naklodnoy) soʻradi.
Keyingi protsessda javobgar taraf daftar yasab keldi (goʻyoki oʻsha davr mobaynida qayd etib borganman deb).

Biz faqat elektron xisob-faktura orqali ishlaganmiz, javobgar ERI orqali har birini tasdiqlaganku, nahotki shuni oʻzi yetarli dalil emas? Bundan tashqari, sud majlisidan keyin javobgar taraf vakillaridan “nega 30 mlnlik mahsulot oldim deding, nima pulimni berish niyating yoʻqmi deganimda” ular  “kelishaylik aka iltimos” degan ovozli xabarni sudyaga taqdim ham etdik.

Sudya esa, bularga qaramasdan 30mln qanoatlantirib berdi, qolgan 20mlnga biz kuydik.

Apelliyatsiyaga berishdan foyda bormi?

SAVOL JAVOBI:

Ha, albatta apellyatsiya berishdan ma’no bor. Siz aytayotgan holatda birinchi instansiya sudi dalillarga noto‘g‘ri baho bergan bo‘lishi mumkin va bu Iqtisodiy protsessual kodeksining bir nechta normalariga zid keladi.

Birinchidan,

IPK 75-moddasiga ko‘ra elektron hujjatlar, shu jumladan elektron hisob-fakturalar yozma dalil hisoblanadi. Siz aytgan elektron hisob-fakturalar javobgar tomonidan ERI orqali tasdiqlangan bo‘lsa, bu juda muhim dalildir.

Ikkinchidan,

IPK 76-1 va 76-2-moddalariga ko‘ra:
– elektron ma’lumotlar;
– ERI bilan tasdiqlangan hujjatlar;
– audio yozuvlar;
– elektron fayllar raqamli dalil sifatida tan olinadi.
Sizlarda elektron shartnoma, ERI bilan tasdiqlangan hisob-fakturalar, bajarilgan ishlar dalolatnomasi, qo‘shimcha ravishda “kelishaylik aka” mazmunidagi ovozli xabar mavjud ekan. Bu holat javobgarning qarzdorlikni amalda tan olganini ham ko‘rsatishi mumkin.

Uchinchidan,

IPK 74-moddasiga ko‘ra sud barcha dalillarni:
– har tomonlama;
– to‘liq;
– xolis baholashi kerak.
“Hech qanday dalil sud uchun oldindan belgilab qo‘yilgan kuchga ega emas”.

Lekin siz aytayotgan holatda sud ERI bilan tasdiqlangan elektron hujjatlarni, dalolatnomalarni,  raqamli dalillarni yetarlicha baholamasdan, javobgarning keyinchalik tuzilgan oddiy daftariga asoslanib qolgan ko‘rinadi.

Ayniqsa “go‘yoki qayd qilib borganman” degan daftar bir tomonlama tuzilgan ichki yozuv bo‘lib, u elektron hisob-faktura va ERI tasdig‘idan ustun dalil bo‘la olmaydi.

IPK 72-moddasiga ko‘ra qonunchilik muayyan dalil bilan tasdiqlanishi kerak bo‘lgan holatlarni boshqa dalillar bilan almashtirishga yo‘l qo‘ymaydi.

Tovar topshirilganini:
– elektron hisob-faktura;
– ERI tasdig‘i;
– dalolatnoma tasdiqlayotgan bo‘lsa, keyinchalik tuzilgan oddiy daftar bilan bu dalillarni inkor qilish juda bahsli.

Shu sabab apellyatsiyada quyidagilarni ko‘rsatish mumkin:

– sud dalillarga noto‘g‘ri baho bergani;
– elektron dalillarni yetarlicha inobatga olmagani;
– hal qiluv qarori ish holatlariga mos emasligi.
Bu esa IPK 279-moddasidagi “hal qiluv qarorida bayon qilingan xulosalarning ish holatlariga muvofiq emasligi” hamda “moddiy va protsessual huquq normalarining noto‘g‘ri qo‘llanilishi” uchun asos bo‘lishi mumkin.
IPK 259-moddasiga ko‘ra siz apellyatsiya shikoyati berishga haqlisiz. Shikoyat hal qiluv qarori chiqqan kundan boshlab bir oy ichida beriladi.

Apellyatsiya instansiyasi esa IPK 278-moddasiga ko‘ra:

– qarorni o‘zgartirishi;
– qisman bekor qilishi;
– yangi qaror qabul qilishi mumkin.

Shu sabab sizning holatingizda apellyatsiya berish huquqiy jihatdan asosli ko‘rinadi.
Yuristga savol yuborish

Rasmiy kanalimiz
@Yurist_Xizmati

Иккинчи олий таълимда ўқиётган ходимга сессия даври учун иш ҳақи тўланадими?

@Yurist_Xizmati 5630-савол:

Ассаламу алайкум Иккинчи олий Таьлим да укиетган талабаларга лаборатория -имтихон сессиясида катнашиш учун мехнат татилига чикганда иш хаки толанадими йукми?

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Иккинчи олий таълимда ўқиётган талабаларга лаборатория-имтиҳон сессияси даври учун таътил берилиши масаласи Меҳнат кодексининг 386-моддаси билан тартибга солинади.

Ушбу моддага кўра:

“Ишни ўқиш билан бирга олиб бораётган ходимларга кафолатлар ва компенсациялар биринчи марта тегишли даражадаги таълим олаётганда берилади”.

Яъни:

– агар ходим биринчи олий таълимни олаётган бўлса, унга ўқув таътили ва ўртача иш ҳақи сақланган ҳолда кафолатлар берилади;
– лекин иккинчи олий таълимда ўқиётган ходимга бу кафолатлар автоматик тарзда татбиқ этилмайди.

Модданинг давомида:

“ушбу кафолатлар ва компенсациялар тегишли даражадаги таълим олган ҳамда иш берувчи томонидан таълим олишга юборилган ходимларга ҳам берилиши мумкин” деб кўрсатилган.

Шунга кўра, иккинчи олий таълимда иш ҳақи сақланган ҳолда таътил бериш мажбурий эмас, фақат иш берувчи ички ҳужжат, жамоа шартномаси ёки алоҳида келишув асосида бериши мумкин.

Демак, сиздаги ҳолатда:

– меҳнат таътили (ўқув таътили) берилиши мумкин;
– лекин иш ҳақи тўланиши иш берувчининг ички ҳужжатлари ёки келишувга боғлиқ бўлади.

Агар ташкилотнинг жамоа шартномаси, ички меҳнат қоидалари ёки меҳнат шартномасида иккинчи олий таълим учун ҳақ тўланиши назарда тутилмаган бўлса, иш берувчи ўртача иш ҳақини тўламасликка ҳақли ҳисобланади.

Юристга савол юбориш

Юрист билан қўнғироқ орқали боғланиш

Барча турдаги ҳужжатларга буюртма бериш

Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

Боғдорчилик учун мўлжалланган ерни қандай қонунийлаштириш мумкин?

@Yurist_Xizmati 5629-савол:

Ассалому алейкум! Богдорчилик учун мулжалланган ерни (мисол 49 йиллик) (богни) бир шахсдан иккинчи шахсга утказиш ("сотиб олиш") коидалари ёки иккиламчи ижарага олиш коидалари хакида маълумот берсангиз. Мен богдорчилик билан шугулланишим учун ерни кандай килиб конуний олишим мумкин. Рахмат.

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Боғдорчилик учун ажратилган ер участкалари бўйича муносабатлар Вазирлар Маҳкамасининг 709-сон қарори (24.11.2021) билан тартибга солинади ва ушбу ҳужжатга кўра бундай ерлар тўлиқ хусусий мулк эмас, балки одатда фойдаланиш (ижара ёки умрбод эгалик) ҳуқуқи асосида берилади.

Ер участкасини “сотиб олиш” масаласида қуйидаги хулосани келтирамиз.

Боғдорчилик ерларини оддий фуқаролик-ҳуқуқий битим сифатида “сотиш” (яъни тўлиқ мулк сифатида бошқа шахсга ўтказиш) мумкин эмас. Чунки:
•  ер давлат мулки ҳисобланади;
•  фуқарога фақат ундан фойдаланиш ҳуқуқи берилади.

🙅‍♂ Шу сабабли амалиётда “сотиб олдим” деган ҳолатлар ҳуқуқий жиҳатдан тўғри эмас.
____
Бошқа шахсга ўтказиш мумкинми?

Ҳа, лекин фақат қонунда белгиланган тартибда

Нормативга кўра:

•  ер участкасига бўлган ҳуқуқ (ижара, фойдаланиш) фақат ваколатли орган рухсати билан бошқа шахсга ўтказилиши мумкин;
•  бу одатда:
о  ҳокимият қарори,
о  ёки тегишли давлат органининг розилиги орқали амалга оширилади.

🙅‍♂ Яъни, ўзингиз мустақил равишда “сотдим” деб бериш – ҳуқуқий кучга эга эмас.
____
Иккиламчи ижара (субаренда) масаласи
Боғдорчилик ерларини:

•  иккиламчи ижарага бериш (субаренда) ҳам одатда:
о  фақат рухсат билан,
о  ёки айрим ҳолларда умуман тақиқланган бўлиши мумкин.
Бу ерда асосий қоида:
  ер участкаси фақат мақсадли фойдаланиш (боғдорчилик) учун берилган
  уни бошқаларга бериш эркин эмас

____
Мазкур Қарорга кўра:
❗️ Ер участкасидан фойдаланувчи шахс уни ўз хоҳишига кўра бошқа шахсга беришга ҳақли эмас.
Яъни оддий “келишиб бериш” ёки “оғзаки топшириш” қонуний ҳисобланмайди.

Иккиламчи ижара фақат қуйидаги шартлар асосида мумкин:

1) Ваколатли орган (одатда ҳокимият ёки ер ажратган ташкилот) розилиги бўлиши керак
2) Ер участкаси берилган мақсад (боғдорчилик) ўзгармаслиги керак
3) Иккиламчи фойдаланиш расмийлаштирилган бўлиши шарт (ҳужжат билан)

____
Қуйидаги ҳолатларда иккиламчи ижара ноқонуний ҳисобланади:

Рухсатсиз бошқа шахсга бериш
Ерда бошқа фаолият юритиш (масалан, қурилиш, савдо ва ҳ.к.)
“Сотдим” ёки “ижарага бердим” деб норасмий келишув қилиш

____
Агар сиз боғдорчилик ерини бошқа шахсга беришни режалаштирсангиз:
💁‍♂ аввало ер ажратган органга мурожаат қилинг,  рухсат олинг,  фақат шундан кейин расмий шартнома тузинг.

Боғдорчилик ерини иккиламчи ижарага бериш мумкин, лекин фақат рухсат асосида ва расмий тартибда.
Акс ҳолда бундай келишувлар ҳуқуқий кучга эга эмас ва салбий оқибатларга олиб келади.

Юристга савол юбориш

Юрист билан қўнғироқ орқали боғланиш

Барча турдаги ҳужжатларга буюртма бериш

Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

Рухсатсиз уй учун фундамент ташагандим, 82 млн жарима қилишди, энди нима қилсам бўлади?

@Yurist_Xizmati 5628-савол:

Assalomu alaykum menig sovolim shundan iboratki men davlat zaxira yeriga uy solish uchun findamint saluvdim kadastir xodimi kelib buzing deb 82milon jarima bosib ketdi men endi kimga murajat qilamaon  findamintni buzib tashladim to‘lashga pulim yo‘q

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисидаги қонун 11-моддасига биноан биноларга, иншоотларга, шунингдек қурилиши тугалланмаган обектларга бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш ушбу кўчмас мулк жойлашган ер участкасига бўлган ҳуқуқлар давлат рўйхатидан ўтказилмагунига қадар амалга оширилмайди.

Жарима масаласига келсак, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс 60-моддаси учинчи қисмига кўра ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган, ажратилган ер участкасига туташ бўлган ва туташ бўлмаган ер участкаларида қурилиш ишларини амалга ошириш:

фуқароларга — базавий ҳисоблаш миқдорининг икки юз баравари;
мансабдор шахсларга эса — тўрт юз баравари миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.

Энди қаранг! Ушбу кодекс 31-моддасига мувофиқ Маъмурий жавобгарликни енгиллаштирувчи ҳолатлар жумласига қуйидагилар киради:

1) айбдорнинг ўз қилмишидан чин кўнгилдан пушаймон бўлиши;
2) айбдорнинг ҳуқуқбузарликнинг зарарли оқибатлари олдини олиши, етказилган зиённи ихтиёрий равишда тўлаши ёки келтирилган зарарни бартараф қилиши;
3) ҳуқуқбузарликнинг кучли руҳий ҳаяжон таъсири остида ёки оғир шахсий, оилавий ёхуд бошқа шароитлар юзага келганлиги оқибатида содир этилиши;
4) ҳуқуқбузарликнинг таҳдид ёки мажбурлов таъсирида ёхуд хизмат юзасидан, моддий ёки бошқа жиҳатдан қарамлиги таъсири остида содир этилиши;
5) ҳуқуқбузарликнинг вояга етмаган шахс томонидан содир этилиши;
6) ҳуқуқбузарликнинг ҳомиладор аёл ёки ўн тўрт ёшгача бўлган боласини якка ўзи тарбиялаётган шахс томонидан содир этилиши

 Шунга кўра сиз ҳам судга мурожаат қилиб жарима миқдорини камайтиришни сўрашингиз мумкин.

Юристга савол юбориш

Юрист билан қўнғироқ орқали боғланиш

Барча турдаги ҳужжатларга буюртма бериш

Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

Kichik biznes subyektlariga chegaraviy miqdor 5 baravar oshirildi. Bu nima degani?

Prezidentning 2026-yil 28-maydagi PF-100-sonli farmoniga ko‘ra:

2026-yil 1-iyundan boshlab soliq solishning umumbelgilangan tartibiga o‘tish uchun belgilangan chegaraviy miqdor bazaviy hisoblash miqdorining o‘n ikki ming baravari (4 mlrd 944 mln so‘m) etib belgilandi.

❓Bu nima degani?

Bunga qadar kichik biznes subyektlarining tushumi 1 milliard so‘mgacha bo‘lganda soddalashtirilgan soliq rejimida ishlaydi. Ushbu chegaradan oshganda esa QQS va foyda solig‘i to‘lashga o‘tar edi.

Mazkur chegaraviy summa 2019-yilda belgilangan bo‘lib, o‘tgan davrda narxlar sezilarli ravishda oshgan. Natijada ayrim tadbirkorlar 1 milliard so‘mlik chegaraga yaqinlashganda aylanmani yashirish, chek bermaslik yoki biznesni bir nechta subyektga bo‘lish amaliyotiga o‘tmoqda. Bitta biznes uchun bir nechta YTT ochilgan holatlar juda ko‘p.

Ya’ni baribir tadbirkorlar ushbu miqdorni aylanib o‘tish yo‘llarini qilishayotgan edi.

Endi 1-iyundan boshlab ushbu chegaraviy miqdor salkam 5 mlrd so‘mgacha oshirildi. Bu degani, tadbirkorlar 4-5 ta YTT ochgan bo‘lsa, shularning 1 ta asosiysini olib qolib, qolganini bemalol yopib yuborsa ham bo‘ladi. Soliq yukidan qochib, aylanma yo‘llar qidirishga hojat yo‘q.

O‘zgaruvchan va oshib boruvchi chegara

Bundan tashqari, mazkur chegaraviy miqdor aniq summa bilan emas, balki bazaviy hisoblash miqdori bilan belgilandi. Bu degani inflyatsiyani hisobga olib, bazaviy miqdorlar oshirilganda chegaraviy miqdor ham oshib boraveradi.

Ya’ni 2019-yilda chegaraviy miqdor konkret 1 mlrd so‘m etib belgilangan. Lekin yillar davomida inflatsiya bo‘lganiga qaramay 1 mlrd so‘mlik chegara saqlanib qolavergan.

Hozir esa BHMning 12 ming baravari etib belgilandi. Bu shuni anglatadiki, chegaraviy miqdor dogma emas, u qotib qolmaydi, deyarli har yili oshib boraveradi.

Masalan, hozir BHM miqdori 412 ming so‘m.

Aytaylik, avgust oyida oyliklar oshib, BHM miqdori taxminan ham 10% ga oshirilib, 453 ming so‘m etib belgilandi deylik. Bunda kichik tadbirkorlik subyektlari uchun chegaraviy miqdor ham oshadi va 5 mlrd 436 mln so‘m bo‘ladi. Ya’ni har safar 10% ga oshganda, chegaraviy miqdor ham taxminan 500-600 mln so‘m atrofida oshib boraveradi.

Bejizga mutaxassislar va iqtisodchilar ushbu farmonni tadbirkorlar uchun hayitga haqiqiy sovg‘a deyishmadi.

Manba
Yuristga savol yuborish

Rasmiy kanalimiz
@Yurist_Xizmati

Дарсдан қочиб кетадиган ўқувчиларни ота-онасига қандай чора кўриш мумкин?

@Yurist_Xizmati 5627-савол:

Ассалому алайкум дарсдан қочиб кетган ўқувчиларни ота онасига нисбатан қандай чора кўриш мумкин?

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Бундай ҳолатда сиз мактаб психологи, ЎИБДЎ ва бошқа раҳбар ходимларини чақириб, далолатнома тузишингиз ва шу асосда ўқувчининг ота-онасини чақиртиришингиз мумкин.

Шунингдек, ушбу ҳолат юзасидан мактабга масъул бўлган миллий гвардия бўлимига ёки участка инспекторига ариза беришингиз мумкин.

Бу вазиятда ўқувчига эмас, унинг ота-онасига нисбатан маъмурий жавобгарлик чораси қўлланилади. Таълим тўғрисидаги қонуннинг 51-моддасига мувофиқ вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-онаси ва бошқа қонуний вакиллари боланинг ўқиши, тарбияланиши, жисмоний, маънавий ва интеллектуал ривожланиши учун масъулдир.

Шу билан бирга ушбу модданинг тўртинчи қисмига кўра вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-онаси ва бошқа қонуний вакиллари:

•  болаларининг умумий ўрта, ўрта махсус таълим ёки бошланғич профессионал таълим олишини таъминлаши;
•  болаларининг ўқув машғулотларига қатнашишини таъминлаш ва ўзлаштириши устидан назоратни амалга ошириш шарт.

💁‍♂ Шуни ҳам айтиш керакки,

агар ота-она мазкур мажбуриятларни бажармаса ёки бўйин товласа, бундай ҳолатда уларга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс 47-моддасига мувофиқ ота-оналар ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар томонидан вояга етмаган болаларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш борасидаги мажбуриятларни бажармаслик, шу жумладан вояга етмаган болаларнинг маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этишига олиб келиши:

➖ базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан беш бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.

Юристга савол юбориш

Юрист билан қўнғироқ орқали боғланиш

Барча турдаги ҳужжатларга буюртма бериш

Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

Турмуш ўртоғим алиментга бермаган бўлса, суд қандай қилиб алимент чиқаради?

@Yurist_Xizmati 5626-савол:

Assalomu alaykum  men oilamni hurmat qilaman ammo ajrashmaganman oilam bn yashayapman,turmush o'rtog'im alementga ariza berib kelgan meni va hotinimni chaqirmasdan sud alementga qaror chiqarib MIBga jo'natibdi ,hotinimdan so'rasam meni xabarim yo'q ,meni chaqirmadi deyapti ,bu bo'yicha sudyaga nisbatan javobgarlik bormi.

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Сиз айтган ҳолатда энг муҳим масала – алимент ундириш учун судга ким мурожаат қилганини аниқлашдир.

Чунки Оила кодексининг 96-моддасига кўра алимент фақат:

– ота-онадан бири;
– васийлик ва ҳомийлик органи;
– айрим ҳолларда боланинг ўзи  (14 ёшга тўлгач) мурожаат қилган тақдирдагина суд томонидан ундирилади.
Яъни суд “ўзидан ўзи” алимент чиқариб юбора олмайди. Алимент ундириш учун албатта ариза ёки даъво бўлиши керак.

Бундан ташқари, Оила кодексининг 96-моддасида:

“вояга етмаган болаларига таъминот бериш мажбуриятини ихтиёрий равишда бажармаган ота (она)дан суднинг ҳал қилув қарорига ёки суд буйруғига асосан алимент ундирилади” деб белгиланган.

Демак:

– агар турмуш ўртоғингиз ҳақиқатан ҳам ариза бермаган бўлса;
– унинг номидан қалбакилаштирилган мурожаат бўлса;
– ёки имзо сохталаштирилган бўлса, бу жуда жиддий ҳолат ҳисобланади ва текширув талаб қилади.
Лекин амалиётда алимент кўпинча суд буйруғи тартибида чиқарилади. Фуқаролик процессуал кодексига кўра, низо бўлмаган ҳолларда алимент “буйруқ тартибида иш юритиш” орқали кўриб чиқилади. Бу тартибда суд мажлиси ўтказилмаслиги ҳам мумкин.

Шу сабабли сизни судга чақирмаган бўлиши эҳтимолдан холи эмас.

Аммо:

– ариза бўлмаган бўлса;
– сизга суд буйруғи юборилмаган бўлса;
– эътироз билдириш ҳуқуқингиз тушунтирилмаган бўлса, сиз суд буйруғини бекор қилишни сўраб ариза беришга ҳақлисиз.

Ҳозир сиз қуйидагиларни қилишингиз керак:

1.     Суддан суд буйруғи нусхасини олинг.
2.     Ариза ким томонидан берилганини аниқланг.
3.     Турмуш ўртоғингиз ҳақиқатан ҳам ариза бермаган бўлса, бу ҳақда ёзма тушунтириш олинг.
4.     Суд буйруғига нисбатан эътироз аризаси киритинг.
5.     Зарур бўлса Судьялар олий кенгаши ёки прокуратурага мурожаат қилиш мумкин.

Лекин бир нарсани унутмаслик керак, сиз оилангиз билан яшаётган бўлсангиз ҳам, қонун бўйича ота-онанинг вояга етмаган болани таъминлаш мажбурияти мавжуд. Оила кодексининг 97 ва 99-моддаларида ота-онанинг алимент мажбурияти тенг экани ҳамда алимент миқдори белгиланган.

Шунинг учун бу ерда асосий масала алиментнинг ўзи эмас, балки суд ҳужжати қандай тартибда чиқарилгани ҳисобланади.

Юристга савол юбориш

Юрист билан қўнғироқ орқали боғланиш

Барча турдаги ҳужжатларга буюртма бериш

Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

Мактаб фарроши ва ҳовли супурувчини дам олиш куни мактабга чақирилиши тўғрими?

@Yurist_Xizmati 5625-савол:

Salom. Savolim maktab farrosh va xovli supuruvchi lavozimlariga tegishli. Ayolim maktabda 1shtat birlik xovli supuruvchi va 0,25 shtat birlik farrosh boʻlib ishlaydi. Shu shyat birliklariga qancha joyni tozlashini aniq oʻlchamlarini bolmayapmiz. Maktab zavxozi tomonidan dam olish kunlari xam tozalash ishlarini qilishga chaqirilishi qanchalik toʻgʻri, yana tuproq joylardagi, bogʻ etaklaridagi oʻt qoldiqlari tozalashga, chiqindilarni toʻplab yoqib yuborishga topshiriq berilishi yuzasidan nima deysiz. Texniklar kelib ketishini xech qanday nazorat qilmay sen ishga kelmagansan, ishlamagansan deb barchani oldida baqirishiga nima chora koʻrishimiz lozim

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Битта супурувчи неча квадрат метр жойни супуриши кераклиги белгиланмаган. Шунинг учун бу саволингизга жавоб бера олмаймиз.

Бироқ дам олиш кунлари завхоз ўзидан ўзи ишга чақириши мумкин эмас. Унинг алоҳида меёрлар бор. Меҳнат кодексининг 209-моддаси биринчи қисмида дам олиш кунларида ва ишланмайдиган байрам кунларида ишлаш тақиқланиши белгиланган ва бу умумий қоида.

💁‍♂ Бунда ушбу норманинг иккинчи қисмига кўра умуман ташкилотнинг ёки унинг алоҳида таркибий бўлинмаларининг, якка тартибдаги тадбиркорнинг кейинчалик нормал ишлаши олдиндан кутилмаган қайси ишларнинг шошилинч бажарилишига боғлиқ бўлса, ўша ишларни бажариш зарур бўлган тақдирда ходимларни дам олиш кунлари ва ишланмайдиган байрам кунлари ишга жалб этиш уларнинг ёзма розилиги билан амалга оширилади.

Энди қаранг! Умуман ташкилотнинг ёки унинг алоҳида таркибий бўлинмаларининг кейинчалик нормал ишлаши олдиндан кутилмаган қайси ишларнинг шошилинч бажарилишига боғлиқ бўлса, ўша ишларнинг рўйхати жамоа шартномасида, агар у тузилмаган бўлса, касаба уюшмаси қўмитаси билан келишувга кўра иш берувчи томонидан, якка тартибдаги тадбиркор иш берувчи бўлиб иш юритилаётган ҳолларида эса меҳнат шартномасида белгиланади.

Шунга кўра, фақат юқоридаги меёрлардагина ходимни дам олиш кунлари ишга жалб этиш мумкин. Бунда ҳам унга албатта қўшимча ҳақ тўланади.

Меҳнат кодексининг 263-моддасига асосан Дам олиш кунларидаги ёки ишланмайдиган байрам кунларидаги иш учун қуйидагиларга камида икки ҳисса миқдорида ҳақ тўланади:

ишбай ишловчиларга — камида икки ҳиссали ишбай баҳолар бўйича;

меҳнатига кунбай ва соатбай тариф ставкалари бўйича ҳақ тўланадиган ходимларга — кунбай ёки соатбай тариф ставкасининг камида икки ҳиссаси миқдорида;

маош оладиган ходимларга — ҳар бир ишланган кун ёки соат учун маошдан ташқари кунбай ёки соатбай ставкасининг камида бир ҳиссаси миқдорида.

Демак, дам олиш куни ишга чақирилдими, ходимга 2 ҳисса ҳақ тўлаш шарт.

➡️ Энди саволнинг иккинчи қисмига келсак,

Меҳнат кодексининг 295-моддасида меҳнат интизоми барча ходимларнинг меҳнат тўғрисидаги қонунчиликка, жамоа келишувларига, жамоа шартномасига, шунингдек ички меҳнат тартиби қоидаларига, бошқа ички ҳужжатларга ва меҳнат шартномасига мувофиқ белгиланган хулқ-атвор қоидаларига мажбурий бўйсуниши эканлиги белгиланган.

Шунга кўра сиздаги вазиятда ҳам ўқитувчиларнинг мажбуриятлари ички ҳужжат ҳисобланган лавозим йўриқномасида қайд этилади. У ҳар бир ташкилотнинг ўзида қайт этилгани боис у билан таниша олмаймиз.

Бироқ Меҳнат кодекси 115-моддасига кўра иш берувчи ходимдан қуйидагиларни талаб қилишга ҳақли эмас:

агар ушбу Кодексда ва бошқа қонунда бошқача қоидалар белгиланмаган бўлса, меҳнат шартномасида шарт қилиб кўрсатилмаган ишни бажаришни;

қонунга хилоф бўлган, ходимнинг ёки бошқа шахсларнинг ҳуқуқларини бузадиган, ҳаёти ва соғлиғини хавф остига қўядиган, уларнинг шаъни, қадр-қиммати ҳамда ишчанлик обрўсига путур етказади.

Шундай экан, супурувчининг меҳнат шартномасида ва лавозим йўриқномасида кўрсатилмаган мажбуриятни бажаришни талаб қилиш мумкин эмас. Бу ҳолатда туман адлия бўлимига мурожаат қилишингиз мумкин.

Юристга савол юбориш

Юрист билан қўнғироқ орқали боғланиш

Барча турдаги ҳужжатларга буюртма бериш

Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

🌙 Қурбон Ҳайитингиз муборак бўлсин!

Ушбу улуғ кунда Аллоҳ барчаларимизни гуноҳларимизни мағфират этсин!

Сиз ҳам яқинларингизни табрикланг

👉 @Yurist_Xizmati

Қурбон ҳайити намозини ўқиш тартиби

Бугун барча жойларда Қурбон ҳайити намози ўқилади. Ушбу видеоқўлланмадан кўриб ўрганиб олсак фойдадан ҳоли бўлмасди.

Барча яқинларга улашинг. Сизларга илиндик, сиз ҳам илининг

Қурбон ҳайитингиз муборак бўлсин!

👉 @Yurist_Xizmati

Жазоларни олиб бўлган шахсдан судланганлик қанча муддатда олиб ташланади?

@Yurist_Xizmati 5624-савол:

Ассалому алейкум. Менга   21.04.2022да.жкни 167 моддаси 2кисми.ва228 2 кисми билан 2 йил 2ойга ати ва1йил 6ойга муаййан хукук. жазоси билан кулланилган хозирги кунда бу моддаларни муддати тугаган
Мендан канча муддатда судланганлик олиб ташланади шунга жавоб берсангиз илтимос

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Жиноят кодексининг 77-моддасига кўра, судланганлик — шахснинг содир этган жинояти учун суд ҳукми билан жазо тайинланганидан келиб чиқадиган ҳуқуқий ҳолатдир. Суднинг айблов ҳукми қонуний кучга кирган кундан бошлаб шахс судланган деб ҳисобланади.

Судланганликнинг қачон тугаши Жиноят кодексининг 78-моддасида белгиланган. Ушбу модданинг “в” бандига кўра, агар шахсга ахлоқ тузатиш ишлари ёки муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш каби жазо тайинланган бўлса, ушбу жазолар тўлиқ ўталганидан кейин 1 йил ўтгач судланганлик ҳолати тугалланган деб ҳисобланади.

Шунингдек, Жиноят кодексининг 80-моддасига мувофиқ, судланганликнинг тугаш муддати асосий ва қўшимча жазолар тўлиқ ижро этилган кундан бошлаб ҳисобланади.

Демак, сизга тайинланган:

•  ахлоқ тузатиш ишлари жазоси,
•  ҳамда 1 йил 6 ой муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш жазоси тўлиқ ижро этилган кундан бошлаб 1 йил ўтгач судланганлик автоматик тарзда тугалланади.

Яъни агар сизга тайинланган жазоларнинг барчаси тўлиқ тугаган бўлса, шу кундан бошлаб 1 йил ўтгач сиз судланган ҳисобланмайсиз.

Юристга савол юбориш

Юрист билан қўнғироқ орқали боғланиш

Барча турдаги ҳужжатларга буюртма бериш

Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

🌙 Қурбон Ҳайити намозини ўқиш вақтлари

🕌 Юртимиздаги жоме масжидларда 2026 йил 27 май чоршанба куни Қурбон ҳайити намози ўқилади.

🕓 Республикамизда Қурбон ҳайити намози ўқиш вақтлари:

Андижон 05:05
Наманган 05:05
Фарғона 05:05
Тошкент ш. 05:10
Тошкент в. 05:10
Сирдарё 05:20
Жиззах 05:20
Самарқанд 05:30
Сурхондарё 05:30
Қашқадарё 05:35
Навоий 05:35
Бухоро 05:35
Хоразм 05:50
Қорақалпоғистон Рес. 05:55

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

@Yurist_Xizmati

ҚУРБОНЛИК

00:00 Қурбонлик қилиш кимларга вожиб?
01:38 Қурбонлик қилишни вожиб қиладиган бойликнинг миқдори қандай ҳисобланади?
04:20 Бутун бир оиладан биргина қўй кифоя қиладими?
05:03 Бир киши рухсатсиз хотини ёки катта ўғли номидан қурбонлик сўйиши жоизми?
06:25 Бепарволик қилиб қурбонлик қилмаган киши нима қилади?
06:54 Ўтганларни номидан қурбонлик қилинадими?
08:02 Эркак ёки урғочи ҳайвонлардан қайси бирини қурбонлик қилиш афзал?
08:30 Қурбон ҳайити куни қурбонлик қилишдан аввал бирор нарса емай туришнинг диний асоси борми?
09:00 Қурбонлик қилишни ният қилган киши тирноқ ва сочларини олмаслиги керакми?
12:02 Вакиллик йўли билан қурбонлик қилса бўладими?
12:25 Қурбонликни вақти ҳақида тўхталиб ўтсангиз?
13:42 Қурбонлик қилиш мумкин бўлган кунлардан қайси бирида қурбонлик қилиш афзал?
14:21 Мусофир кишига қурбонлик қилиш вожиб бўладими?
14:47 Қассобга қурбонлик гўштидан ёки терисини иш ҳақи қилиб бериш жоизми?
16:13 Қурбонлик сўйишда "Бисмиллаҳи Аллоҳу акбар" демасдан "Бисмиллаҳ" деса ҳам ўтадими?
16:30 Қурбонлик учун сотиб олинган ҳайвонга кейинчалик бошқалар шерик бўла оладими?
17:38 Қурбонлик гўштидан бойларга берса бўладими?
18:24 Ҳайвон сотиб олинганидан сўнг касал бўлиб қолса уни қурбонлик қилса бўладими?
19:25 Қурбонлик гўштидан ўзга дин вакилларига ҳам бериш мумкинми?
19:43 Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва салламга атаб қурбонлик учун қўй сўйиш мумкинми?
20:16 Ақиқа ва Ҳайитнинг қурбонлигини битта қилса бўладими?
21:18 Туя ва сигирга бир киши қурбонлик, яна бири назр, яна бири ақиқа, яна бири нафл ниятида қўшилса бўладими?
22:21 Ҳайвон сўйганда уни оғиз билан пуфлаб шишириш жоизми?
23:31 Қурбонлик қилинадиган ҳайвон неча ёш бўлиши керак?
24:00 Қурбонликка йиғилган пулни эҳсон қилиш афзалми?
24:37 Ҳаждаги қурбонлик, вожиб қурбонликка ўтадими?
26:37 Қурбонлик қилишда махсус дуо борми?
27:24 Ўзи сўйгани яхшими ёки қассобга сўйдирганими?
28:43 Қурбонлик қилаётганда ҳайвоннинг оёғидан ушлаб туриш керакми?
29:03 Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам умматнинг номидан қурбонлик қилганмилар?

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

@Yurist_Xizmati

❗️“Ўқитувчиларнинг ортида армия бор, “погонлилар” бор, Президентимиз бор”: Мирзо Улуғбек туманидаги мактабда содир бўлган воқеа адолатли якун топди

19 май куни Тошкент шаҳри Мирзо Улуғбек туманидаги 275-мактабда информатика фани ўқитувчиси ва 9-синф ўқувчилари ўртасидаги низо жамоатчиликда қизғин муҳокамаларни келтириб чиқарди.

Аввалига ўқитувчига нисбатан жиноий иш очилганди, аммо кейинроқ ушбу иш тугатилди. Расмий текширув натижалари воқеанинг тўлиқ манзарасини очиб берди: ўқитувчи ўқув жараёнини ва ўз шаънини ҳимоя қилиш доирасида ҳаракат қилган. Воқеа дарс жараёнида содир бўлган. Ўқувчилар ўқитувчининг талабларига риоя қилмаган, дарс жараёнига халал берган ва ҳурматсизлик қилган.

Маълум қилинишича, фарзанд тарбиясида камчиликка йўл қўйган ота-оналарга нисбатан жавобгарлик чоралари кўрилади. Шу билан бирга, ўқувчиларнинг ота-оналарига нисбатан ҳам масъулият масаласи кўтарилди. Текширув давомида болаларнинг мактабдаги хулқ-атвори, ўқитувчига бўлган муносабати ва уларнинг тарбиясидаги камчиликлар аниқланди.

Ички ишлар вазирининг биринчи ўринбосари Рустам Жўраев ўқитувчиларга уларнинг ортида армия турганини, “погонлилар” борлигини ва улар Президент ҳимоясида эканини қатъий таъкидлади.

Тошкент шаҳар ИИББ бошлиғи Равшан Султанходжаев эса бундан кейин ўқитувчига нисбатан кўтарилган қўл ва ҳақорат жавобсиз қолмаслигини билдирди.

Юристга савол юбориш
Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

❗️Бугун барча ходимлар ишдан 1 соат вақтли кетиши мумкин!

Меҳнат кодекси 187-моддасига биноан, байрам (ишланмайдиган) кунлари арафасида кундалик иш (смена) муддати барча ходимлар учун камида бир соатга қисқартирилади.

"Қурбон Ҳайити" муносабати билан иш ҳафтаси туридан қатъи назар барча кетма-кет 5 кун дам олади:

27 май, чоршанба – Қурбон ҳайити;
28 май, пайшанба – барча учун қўшимча дам олиш куни;
29 май, жума – барча учун қўшимча дам олиш куни;
30 май, шанба – ҳафтада 6 кун ишлайдиганлар учун қўшимча дам олиш куни;
31 май, якшанба – барча учун одатий дам олиш куни.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Юристга савол юбориш
Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

🌙 Арафа куни муборак бўлсин!

Ушбу улуғ кунда Аллоҳ барчаларимизни гуноҳларимизни мағфират этсин!

Сиз ҳам яқинларингизни табрикланг!

👉 @Yurist_Xizmati

1 июндан юридик шахсларга ҳам газ ва электр энергияси нархи ошадими?

Ҳа, 2026 йил 1 июндан Ўзбекистонда юридик шахслар учун ҳам электр энергияси тарифи ошади.

Ҳукуматнинг 243-сон қарорига кўра:
➖I ва II гуруҳ юридик истеъмолчилари учун 1 кВт.соат электр нархи 1 100 сўм бўлади.

Ҳозирги амалдаги тариф 1 000 сўм, яъни тахминан 10% ошмоқда.

“Бошқа юридик шахслар” (кўпчилик бизнес ва корхоналар) II гуруҳга киради ва улар ҳам янги 1 100 сўмлик тариф бўйича тўлайди.

Шунингдек, табиий газ нархи ҳам юридик шахслар учун оширилмоқда — 1 куб метр учун 2 000 сўм этиб белгиланмоқда

Юристга савол юбориш
Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈

1 июндан газ ва электр энергияси нархлари ошади

Ҳукуматнинг тегишли қарори (243-сон, 15.05.2026-й) билан 2026 йил 1 июндан электр энергияси ва табиий газнинг янги тарифлари тасдиқланди.

Қарорга мувофиқ, I ва II гуруҳ истеъмолчилари учун электр энергиясининг 1 кВт соати 1 минг 100 сўм этиб белгиланди. IV гуруҳ истеъмолчилари учун ҳам электр энергиясининг 1 кВт соати 1 минг 100 сўмни ташкил этади.

III гуруҳ, шу жумладан аҳоли учун табақалаштирилган тарифлар сақлаб қолинди.

Хусусан, овқат тайёрлаш учун марказлашган ҳолда электр плиталар билан жиҳозланган кўп квартирали уйлар ва ётоқхоналарда яшовчи аҳоли учун:

➖ ойига 200 кВт соатгача — 325 сўм;
➖ 201 кВт соатдан 500 кВт соатгача — 450 сўм;
➖ 501 кВт соатдан 1 000 кВт соатгача — 550 сўм этиб белгиланди.

Қолган маиший истеъмолчилар учун эса:

➖ ойига 200 кВт соатгача — 650 сўм;
➖ 201 кВт соатдан 500 кВт соатгача — 900 сўм;
➖ 501 кВт соатдан 1 000 кВт соатгача — 1 минг 100 сўм бўлади.

Юқори ҳажмдаги истеъмол учун оширилган коэффициентли тарифлар сақланиб қолади.

Табиий газ бўйича барча истеъмолчилар учун (алоҳида тоифалардан ташқари) 1 куб метр газ нархи 2 минг сўм этиб белгиланди. Автомобилларга газ тўлдириш компрессор шохобчалари учун тариф 1 куб метр учун 2 минг 750 сўмни ташкил этади.

Аҳоли учун табиий газ тарифлари ҳам табақалаштирилган тартибда сақланиб, иситиш мавсумида ойига 500 куб метргача, бошқа мавсумларда эса 100 куб метргача истеъмол учун 1 куб метр газ 1 минг 100 сўмдан ҳисобланади.

Қарор билан энергия ресурсларини етказиб беришдаги йўқотишларни қисқартириш, енергия самарадорлигини ошириш ва хизматлар сифатини яхшилаш бўйича қўшимча вазифалар ҳам белгиланди.

Юристга савол юбориш
Расмий каналимиз:
👉 @Yurist_Xizmati 👈