ERI bilan tasdiqlangan elektron hisob-faktura sudda yetarli dalil hisoblanadimi?

@Yurist_Xizmati 5630-savol:

Assalomu alaykum! Buyurtmachi MChJ shartnoma boʻyicha toʻlovlarni toʻlamay keldi. Ishni sudga oshirdik, elektron shartnomalarni,hisob-fakturalarni, bajarilgan ishlar toʻgʻrisida dalolatnomani ilova qildik. Sud majlisida, javobgar aslida 50 mln soʻmlik tovar emas, balki 30 mln soʻmlik mahsulot olganini va’j qildi.

Sudya ishni keyinga qoldirib, taraflardan qoʻshimcha dalil xujjatlarni soʻradi, bizdan TTN (naklodnoy) soʻradi.
Keyingi protsessda javobgar taraf daftar yasab keldi (goʻyoki oʻsha davr mobaynida qayd etib borganman deb).

Biz faqat elektron xisob-faktura orqali ishlaganmiz, javobgar ERI orqali har birini tasdiqlaganku, nahotki shuni oʻzi yetarli dalil emas? Bundan tashqari, sud majlisidan keyin javobgar taraf vakillaridan “nega 30 mlnlik mahsulot oldim deding, nima pulimni berish niyating yoʻqmi deganimda” ular  “kelishaylik aka iltimos” degan ovozli xabarni sudyaga taqdim ham etdik.

Sudya esa, bularga qaramasdan 30mln qanoatlantirib berdi, qolgan 20mlnga biz kuydik.

Apelliyatsiyaga berishdan foyda bormi?

SAVOL JAVOBI:

Ha, albatta apellyatsiya berishdan ma’no bor. Siz aytayotgan holatda birinchi instansiya sudi dalillarga noto‘g‘ri baho bergan bo‘lishi mumkin va bu Iqtisodiy protsessual kodeksining bir nechta normalariga zid keladi.

Birinchidan,

IPK 75-moddasiga ko‘ra elektron hujjatlar, shu jumladan elektron hisob-fakturalar yozma dalil hisoblanadi. Siz aytgan elektron hisob-fakturalar javobgar tomonidan ERI orqali tasdiqlangan bo‘lsa, bu juda muhim dalildir.

Ikkinchidan,

IPK 76-1 va 76-2-moddalariga ko‘ra:
– elektron ma’lumotlar;
– ERI bilan tasdiqlangan hujjatlar;
– audio yozuvlar;
– elektron fayllar raqamli dalil sifatida tan olinadi.
Sizlarda elektron shartnoma, ERI bilan tasdiqlangan hisob-fakturalar, bajarilgan ishlar dalolatnomasi, qo‘shimcha ravishda “kelishaylik aka” mazmunidagi ovozli xabar mavjud ekan. Bu holat javobgarning qarzdorlikni amalda tan olganini ham ko‘rsatishi mumkin.

Uchinchidan,

IPK 74-moddasiga ko‘ra sud barcha dalillarni:
– har tomonlama;
– to‘liq;
– xolis baholashi kerak.
“Hech qanday dalil sud uchun oldindan belgilab qo‘yilgan kuchga ega emas”.

Lekin siz aytayotgan holatda sud ERI bilan tasdiqlangan elektron hujjatlarni, dalolatnomalarni,  raqamli dalillarni yetarlicha baholamasdan, javobgarning keyinchalik tuzilgan oddiy daftariga asoslanib qolgan ko‘rinadi.

Ayniqsa “go‘yoki qayd qilib borganman” degan daftar bir tomonlama tuzilgan ichki yozuv bo‘lib, u elektron hisob-faktura va ERI tasdig‘idan ustun dalil bo‘la olmaydi.

IPK 72-moddasiga ko‘ra qonunchilik muayyan dalil bilan tasdiqlanishi kerak bo‘lgan holatlarni boshqa dalillar bilan almashtirishga yo‘l qo‘ymaydi.

Tovar topshirilganini:
– elektron hisob-faktura;
– ERI tasdig‘i;
– dalolatnoma tasdiqlayotgan bo‘lsa, keyinchalik tuzilgan oddiy daftar bilan bu dalillarni inkor qilish juda bahsli.

Shu sabab apellyatsiyada quyidagilarni ko‘rsatish mumkin:

– sud dalillarga noto‘g‘ri baho bergani;
– elektron dalillarni yetarlicha inobatga olmagani;
– hal qiluv qarori ish holatlariga mos emasligi.
Bu esa IPK 279-moddasidagi “hal qiluv qarorida bayon qilingan xulosalarning ish holatlariga muvofiq emasligi” hamda “moddiy va protsessual huquq normalarining noto‘g‘ri qo‘llanilishi” uchun asos bo‘lishi mumkin.
IPK 259-moddasiga ko‘ra siz apellyatsiya shikoyati berishga haqlisiz. Shikoyat hal qiluv qarori chiqqan kundan boshlab bir oy ichida beriladi.

Apellyatsiya instansiyasi esa IPK 278-moddasiga ko‘ra:

– qarorni o‘zgartirishi;
– qisman bekor qilishi;
– yangi qaror qabul qilishi mumkin.

Shu sabab sizning holatingizda apellyatsiya berish huquqiy jihatdan asosli ko‘rinadi.
Yuristga savol yuborish

Rasmiy kanalimiz
@Yurist_Xizmati