Шимолдан газ импорти жисмонан тўхтаб қолса, нима бўлади?

Июнда 247 млн.долларлик газ импорт қилинган, шундан 18,1 млн.доллари пропан, яъни суюлтирилган газ (статқўм газ импорти таркибини оча бошлаган). Май ойида 216,4 млн.долларлик газ импорти қайд этилганди. Ёзнинг қоқ ўртаси бўлишига қарамай, газ қазиб олиш кескин қисқараётгани фонида газ импорти потираб ошмоқда. Йил бошидан газ импорти ўтган йилнинг корректировкаланган маълумотларига солиштирганда ҳам 1,4 карра ошган. Шу ҳолатда ҳам июнда 30 млн.долларлик газ экспорт бўлган (йил бошидан 232,9 млн.долларлик).

Кузда, қишда нима бўлади? Тўсатдан шимолдан газ импорти жисмонан тўхтаб қолса, тайёрмизми? Шундай сценарийларда муқобил чораларимиз ва манбаларимиз қандай бўлади? Захираларимиз қанчага етади?

Бўлиши мумкин эмас, дейишга шошилмаслик керак. Қозоғистон ҳам йил бошида асосий нефть экспорт канали бўлган КТКнинг Новороссийскка элатадиган тармоғига ва терминал инфратузилмасига зарбалар берилиши мумкинлигини истисно этганди. Ошиб бораётган эскалация эса бундан буёғига ҳамма нарса бўлиши мумкинлигини кўрсатмоқда. Қолаверса, кеча АҚШ сенати маъқуллаган Дўзах санкцияларининг ноябрдаги сайловлардан аввал Вакиллар палатаси тасдиқлаши эҳтимоли янада ошди.

Бензин импорти қисқаргани (36,1 млн.доллар) ва дизель импорти (2,1 млн.долар) тўхтаб қолгани билан боғлиқ вазиятдан бир амаллаб, қимматлашган нархлар, лекин кутилганидан кам оғриқлар билан чиқмоқдамиз.

Ташқи савдо бўйича июнь статистикаси бўйича яна олтин экспорт бўлмагани, лекин хизматлар экспорти (айниқса, туризм) фаол ўсаётганини қайд этиш керак. Шунингдек, электр энергияси экспорти кенгайган (ишлаб чиқариш ортгани ҳисобига). Қўшнилардан Афғонистон ва Қирғизистонга экспортнинг ўсиш суръати тезлашган.

Импорт қисмида автомобиллар, озиқ-овқатлар (гўшт ва шакар) ўсиши юқорилигича қолмоқда. Хизматлар импортининг ўсишида ўзбек чиновниклари ўз чўнтак назоратига олмоқчи бўлган чиқиш туризми ва транспорт хизматлари (логистика) асосий омилларга айланган.

Мамлакатлар қирқимида Хитойдан импортнинг юқори суръати сақланмоқда, шимолдан импорт сустлашган (ёқилғи асосий омил бўлиши керак). Қозоғистондан эса импорт тезлашган, Туркманистондан импортимиз яна яхши тикланмоқда (бу июнда қўшни қардошлардан нефть ва нефть маҳсулотлари олишни кўпайтирганимиз билан боғлиқ бўлиши мумкин).