Ҳоким фермерларни сўкса "ҳайфсан", фермер жавоб тарифасида ҳокимни сўкса-чи?

Фермерларнинг ерини топширтириш ва қайта тақсимлаш авжига чиқаётган шу кунларда янги Ўзбекистонча ғаройиб прецедент шаклланди. Музработ тумани ҳокими фермерларни сўккани учун "ҳайфсан" билан сийланди (лавозимидаям қолди, жаримаям тўламади ҳатто, балки кейинроқ кўтарилиб ҳам кетар). Энди эстафетани Қува ҳокими илиб кетипти. Юз йиллик ҳокимтўра фермерни ҳақоратлаб, ерни мажбуран топширишга кўрсатма берган (Қува тумани ҳокими сўкиш мактабини "қизил дипломга битирган" десаям бўлади, Тошлоқликлар "ҳароми" дейилгани эсингиздами, ўшанда шу одам Тошлоқ тумани ҳокими бўлган, кейин Қувага кўтарилиб кетган). Ҳа, нима, сўкишга рағбат берилдику, нега сўкмасин. Мабодо, ери тортиб олинаётган фермер сўкишга сўкиш билан жавоб берса, қонуннинг қаттиқлиги ва бутун номенклатура қудрати ишга тушиши аниқ — қамоққа тиқилади.

Бу ўтган йили тажриба ўлароқ бошланган ва бу йил бутун Ўзбекистонга тадбиқ этилаётган "Ер ислоҳоти" (аниқроғи ерни қайта тақсимлаш навбатдаги кампанияси) бир шовқини холос.

Янги тартибга кўра, пахта ва ғалла етиштирувчилар ер участкасининг 50 фоиз қисмини топшириши керак, эвазига қолан 50 фоиз ерни янгидан 49 йилга ижара ҳуқуқига эга бўлади. Лекин бу ҳаммаси эмас, бу "ҳуқуқдан" фойдаланиш учун фермер:
қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш учун тижорат банкларидан олинган кредит ва солиқлардан қарздорлиги бўлмаслиги;
ер участкаларига бўлган ижара ҳуқуқлари тижорат банкларига гаров таъминоти сифатида қўйилмаган бўлиши талаби қўйилади.

Амалда жойларда фармон талаблари зўравон ҳокимлар тарафидан турлича талқин этилиб, ижро қилинмоқда.

Яна бир муҳим, лекин доимгидек ёмон анъанага айланиб қолган ҳолат. Фармон талаблари ҳали Ер кодекси ва бошқа қонунларда акс этгани йўқ.

Ўзбекистонда ҳуқуқий-меъёрий ҳужжатларнинг устуворлиги ва ижроси борасида икки хил стандартлар юзага келган. Гап тадбиркорлар ва истеъмолчилар манфаатига келганида, ҳали қонунда (кодексда) йўқ деб ижро қилинмайди, гап тийиқсиз вазир ва ҳокимларга ваколат беришга келганда, қонунларга (кодексларга) ўзгартириш киритилишини кутиб ўтирмай, ура-ура ижро бошлаб юборилади.