Интересно, что среди
R1b основную долю составляет ветвь R-L1433, которую связывают со средневековыми кыпчаками; сегодня она распространена среди казахов, ногайцев, узбеков, крымских татар и других степных народов.
Формирование кыпчакских племён связано с Алтаем и Прииртышьем, где они уже в эпоху Кимакского каганата составляли крупнейшую этническую группу.
Связь может восходить как к домонгольским кыпчакам, так и к более поздним группам. Уже при хорезмшахах, начиная с Атсыза и особенно при Ала ад-Дин Текеше, влияние кыпчакской знати усилилось: заключались династические браки, а представители кыпчаков занимали важные военные и административные посты.
В тимуридскую эпоху значительную роль играли кыпчакские эмиры. Наиболее известен Аббас Бахадур — один из ближайших соратников Тимур, вошедший в число четырёх высших эмиров в 1370 году. Его род занимал ключевые военные и административные должности у тимуридов вплоть до конца XV века.
Не исключено также происхождение от кыпчаков джучидских (шейбанидских) улусов: сами шейбанидские узбеки пришли в Мавераннахр из районов Южного Казахстана, и кыпчаки составляли одну из их основных племенных групп, где также фиксируется линия
R-L1433.
———
Qiziqarli jihati shundaki,
R1b gaploguruhi ichida asosiy ulushni R-L1433 tarmog‘i tashkil etadi, u odatda o‘rta asr qipchoqlari bilan bog‘lanadi; hozirgi kunda u qozoqlar, no‘g‘oylar, o‘zbeklar, qrim tatarlar va boshqa dasht xalqlari orasida tarqalgan.
Qipchoq qabilalarining shakllanishi Oltoy va Irtysh bo‘yi bilan bog‘liq bo‘lib, ular Kimak qoqonligi davridayoq eng yirik etnik guruhlardan birini tashkil etgan.
Ushbu bog‘liqlik ham mo‘g‘ullargacha bo‘lgan qipchoqlarga, ham keyingi davr guruhlariga borib taqalishi mumkin. Xorazmshohlar davridayoq, ayniqsa Otsizdan boshlab va Alouddin Takash davrida qipchoq zodagonlarining ta’siri kuchaygan: sulolaviy nikohlar tuzilgan, qipchoq vakillari esa muhim harbiy va ma’muriy lavozimlarni egallagan.
Temuriylar davrida ham qipchoq amirlari katta rol o‘ynagan. Eng mashhurlaridan biri — Abbos Bahodur, Temurning eng yaqin safdoshlaridan bo‘lib, 1370-yilda to‘rt oliy amir qatoriga kirgan. Uning urug‘i XV asr oxirigacha temuriylar davlatida muhim harbiy va ma’muriy lavozimlarni egallab kelgan.
Shuningdek, kelib chiqish jo‘chiylar (shayboniylar) ulusidagi qipchoqlarga borib taqalishi ham mumkin: shayboniy o‘zbeklar Movarounnahrga Janubiy Qozog‘iston hududlaridan kelgan va qipchoqlar ularning asosiy qabila guruhlaridan biri bo‘lgan, ular orasida ham
R-L1433 liniyasi qayd etiladi.
Обсуждение 15
Обсуждение не доступно в веб-версии. Чтобы написать комментарий, перейдите в приложение Telegram.
Обсудить в Telegram