Кетма-кет 4 та сессиядан буён сўмнинг долларга нисбатан мустаҳкамланмоқда

Бу даврда сўм долларга нисбатан 1,1 фоизга мустаҳкамланиб,  танлаб олинган валюталар ичида долларга нисбатан энг юқори мустаҳкамланган учинчи валюта бўлган.

Хўш, сўмнинг мустаҳкамланиши қайси омиллар билан изоҳланади?

Долларнинг қадрсизланиши. Сўнгги 10 та сессияда доллар индекси 1,7 фоизга қадрсизланган. Бу даврда  танлаб олинган 39 та валютадан фақат учтаси долларга нисбатан қадрсизланган бўлса, қолган барчаси ёки мустаҳкамланган ёки ўзгаришсиз қолган (белгиланган валюталар ҳам шу жумладан). Бу даврда долларнинг аксарият валюталарга нисбатан қадрсизланиши яқин шарқдаги вазиятнинг бироз юмшаши ҳамда музокаралардан ижобий кутилмалар, АҚШ Марказий банкининг мустақиллиги бўйича хавотирларнинг ортиши каби омиллар билан изоҳланиши мумкин. Айни сўнгги 10 та сессияда сўм долларга нисбатан 1,4 фоизга мустаҳкамланган.

Рублнинг мустаҳкамланиши. Сўнги 10 та сессиядан рубль долларга нисбатан 4,5 фоизга мустаҳкамланди (рўйхатдаги иккинчи энг юқори мустаҳкамланган валюта). Рублнинг мустаҳкамланиши табиийки, пул ўтказмалари, экспорт тушумларига (қисқа муддатда реал курс ҳам номинал курс каби ўзгаради деб фараз қилсак) ижобий таъсир қилади. Бу эса ўз навбатида бироз лаг (кечикиш билан) сўмга таъсир қилаётган бўлиши мумкин.

Олтин нархи. Март ойидаги кескин (11 фоиз атрофида) пасайишдан кейин олтин нархи апрель ойида барқарорлашди ва бироз ўсувчи трендни намоён қилди. Хусусан, олтин нархи ой бошига нисбатан  2,6 фоизга юқори шаклланмоқда. Таъкидлаш керакки, мамлакатимиз йил бошидан буён олтин экспорт қилмади (умуман октябрь ойидан буён экспорт амалга оширилмаяпти).  Апрель ойида экспорт амалга оширилган ёки оширилмаганлиги ҳақида ҳозирча маълумотлар мавжуд эмас, лекин узоқ вақт ишлаб чиқаришни захирага йиғиб бориш стерилизацияни қийинлаштиради. Шу сабабли апрель ойида олтин экспорт қилинган ва бу валюта бозорига таъсир қилаётган бўлиш эҳтимоли йўқ эмас.

Евробондлар. Апрель ойининг бошида мамлакатимиз 1 млрд доллар миқдоридаги облигациялар жойлаштирган эди. Бу эса табиийки ички бозорда валюта таклифини оширади. Яъни айни сўнги 4 та сессиядаги мустаҳкамланишни изоҳламаса-да,  облигациялар апрель ойидаги барқарорликка ижобий таъсир кўрсатаётган бўлиши эҳтимоли юқори.

Умуман олганда, сўнгги кунлардаги мустаҳкамланишни глобал ва минтақавий тенденциялар ҳамда (эҳтимолий) ички омиллар билан изоҳлаш мумкин.

@Mirkonomika