Jizzax viloyati hokimi Ulug‘bek Mustafoyev rahbarligida o‘tkazilgan yig‘ilishda g‘alla o‘rim-yig‘imiga tayyorgarlik, don o‘rish kombaynlarini GPS texnologiyalari va kuzatuv kameralari orqali masofadan nazorat qilish hamda monitoring qilish masalalari muhokama qilindi.

Yig‘ilishda qayd etilgan raqamlar viloyat qishloq xo‘jaligida keyingi yillarda amalga oshirilgan islohotlar muayyan natijalar berayotganini ko‘rsatdi.

Biroq har qanday natija nafaqat erishilgan yutuqlar, balki mavjud muammolarni ochiq tan olish va ularni bartaraf etish bo‘yicha ko‘rilayotgan choralar bilan ham baholanadi.

So‘nggi ikki yil davomida paxtachilik va g‘allachilik sohalarida tizimli o‘zgarishlar amalga oshirildi. Yangi texnikalar xarid qilindi, agrotexnologiyalar yangilandi, suv ta’minoti yaxshilandi, yuqori hosilli navlar joriy etildi.

Natijada g‘alla hosildorligi 2017-yildagi 45 sentnerdan ayrim hududlarda 90 sentnergacha yetdi. Ayrim fermerlar esa har gektardan 100 sentnerdan ortiq hosil olishga muvaffaq bo‘ldi.

Biroq bu raqamlar ortida muhim savol ham turibdi: mazkur natijalarni saqlab qolish va yanada oshirish uchun mavjud imkoniyatlardan qay darajada samarali foydalanilmoqda?

Yig‘ilishda keltirilgan tahlillar eng dolzarb muammolardan biri o‘rim ishlarining kechikishi ekanini yana bir bor ko‘rsatdi. Mutaxassislar hisob-kitoblariga ko‘ra, g‘alla o‘rimi 15 kunga kechikkan taqdirda kamida 84 ming tonna hosil yoki qariyb 269 milliard so‘mlik mahsulot yo‘qotilishi mumkin.

Bu esa nafaqat fermerlar daromadiga, balki davlat budjeti tushumlariga, takroriy ekinlar taqdiriga va kelgusi mavsum hosildorligiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Avvalgi yillarda ayrim hududlarda takroriy ekinlarni kech ekish yoki umuman ekilmay qoldirish holatlari kuzatilgan. Natijada yuz minglab tonna mahsulot yo‘qotilgan. Bunday holatlarga endi mutlaqo yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi.

Yig‘ilishda eng tanqidiy masalalardan biri sifatida “yashirin iqtisodiyot” holatlari ham tilga olindi. Keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, ayrim hollarda yoqilg‘i sarfi bo‘yicha suiiste’molchilik, hisobotlarda aks ettirilmagan g‘alla hajmlari, kombaynlar ish vaqtidan samarasiz foydalanish hamda fermerlar va operatorlar o‘rtasidagi norasmiy kelishuvlar kuzatilgan.

Agar bunday holatlar haqiqatdan ham mavjud bo‘lsa, ular nafaqat iqtisodiy zarar keltiradi, balki sohadagi shaffoflik va adolat tamoyillariga ham jiddiy putur yetkazadi.

Eng xavflisi, hisobotlarda aks etmagan mahsulot davlat budjetiga tushishi lozim bo‘lgan mablag‘larning kamayishiga, texnika uchun olingan kredit va lizing to‘lovlarining o‘z vaqtida qaytarilmasligiga sabab bo‘ladi.

Bu yildan boshlab viloyat hokimi tashabbusi bilan don o‘rish kombaynlarini GPS texnologiyalari va kuzatuv kameralari orqali nazorat qilish tizimi joriy etilmoqda. Bu muhim yangilik sifatida baholanmoqda.

Mazkur tizim har bir kombayn harakatini onlayn kuzatish, ish vaqti va samaradorligini aniq hisoblash, yoqilg‘i sarfini nazorat qilish, o‘rilgan maydon va hosil hajmini monitoring qilish, shuningdek, inson omili tufayli yuzaga keladigan xatolarni qisqartirish imkonini beradi.

Biroq har qanday raqamli tizimning samarasi uni joriy etish bilan emas, balki undan qay darajada samarali foydalanish bilan belgilanadi. Agar monitoring natijalari asosida tezkor choralar ko‘rilmasa, texnologiyaning o‘zi kutilgan natijani bermasligi mumkin.

Yig‘ilishda kelgusi yillar uchun katta rejalar belgilab olindi. Tomchilatib sug‘orish tizimlarini kengaytirish, yangi texnikalar xarid qilish, shudgorsiz ekish texnologiyalarini joriy etish, fermer xo‘jaliklarida qo‘shimcha chorvachilik yo‘nalishlarini tashkil etish shular jumlasidandir.

Biroq bugungi kunda eng muhim vazifa — mavjud imkoniyatlarni to‘liq ishga solishdir.