زوال ذهنی جامعه افغانستان

چند روز پیش، دانشگاه آکسفورد واژه Brain Rot به معنی پوسیدگی مغز یا زوال ذهنی را به‌عنوان واژه سال ۲۰۲۴ انتخاب کرد. معنای این واژه این است که وقتی ذهن بیش از حد درگیر چیزهای بیهوده می‌شود، به زوال می‌رسد و شخص احساس می‌کند ذهنش پوسیده و دچار رکود شده است.

بسیاری از افغان‌های مقیم غرب، به دلیل دسترسی رایگان و ارزان به اینترنت و بیزاری عمیق از کتاب خواندن و اندیشیدن، دچار این وضعیت شده‌اند.
افرادی مثل «الپچینو»، حقیقت عریان جامعه افغانستان‌اند و نشان می‌دهند که تا چه حد به قهقرا سقوط کرده‌ایم. در اینجا، در یک کشور غربی، مردانی با ظاهری آراسته برای عکس گرفتن با یک تیک‌تاکر که هنری جز دشنام دادن ندارد، صف کشیده‌اند. چند زن نیز، از هراس قضاوت شدن، کمی دورتر ایستاده‌اند و از فاصله دور عکس می‌گیرند. این افراد در درون خود یک «الپچینو» و یک «نجیب بروت» دارند، همان‌طور که بسیاری از افغان‌ها در درون خود یک «طالب» پنهان داشتند که سه سال پیش ظهور کردند.

الپچینو در تیک‌تاک دشنام می‌دهد و از همین کسانی که با او عکس می‌گیرند، پول درمی‌آورد. این بستر، محصول نسل جدید رسانه‌های اجتماعی است که برای ترویج پوچی و هرزه‌گی پهن شده است.

سرگرمی بخش بزرگی از جامعه افغانستان (به‌ویژه آن‌هایی که در کشورهای غربی مقیم‌اند)، تماشای محتوای پوچ و مبتذل در رسانه‌های اجتماعی است.
مجالس و نشست‌هایشان نیز به چند فکاهی و دشنام تیک‌تاکی خلاصه می‌شود و تکیه‌کلام‌هایشان از تازه‌ترین ویدیوهای سلیم شاهین، نجیب بروت، الپچینو، خاله فریده و دیگر فحاش‌های فضای مجازی اقتباس شده است.

یک‌بار سعی کردم حلقه‌ای برای کتاب‌خوانی ایجاد کنم و از چند هم‌وطن دعوت کردم. طرح من این بود که هر آخر هفته یا هر ۱۵ روز، برای یکی دو ساعت جمع شویم، کتاب بخوانیم و گفت‌وگو کنیم. برای جلوگیری از بحث‌های بیهوده، پیشنهاد کردم فقط کتاب‌های ادبی بخوانیم و از مباحث سیاسی دوری کنیم.
اما پاسخ‌های ناامیدکننده‌ای دریافت کردم.

@MukhtarWafayee

👇🏻