"صدای مردم ایران شنیده نمی شود"

نامه سرگشاده: درباره مذاکرات جاری و حذف مردم ایران از فرآیند تصمیم‌گیری

خطاب به: دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی و طرف‌های درگیر در مذاکرات و توافقات جاری با جمهوری اسلامی ایران

ما این نامه را در مقطعی حساس می‌نویسیم؛ در زمانی که مذاکرات و گفتگوها پیرامون توافقات احتمالی با جمهوری اسلامی ایران—از جمله رفع تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده—بار دیگر شتاب گرفته است.

با این حال، بار دیگر مردم ایران، که بیشترین هزینه را در دهه‌های گذشته و به‌ویژه در ماه‌ها و هفته‌های اخیر پرداخته‌اند، از فرآیند تصمیم‌گیری درباره آینده خود حذف شده‌اند.

در حالی که بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی هر یک اهداف و ملاحظات راهبردی خود را دنبال می‌کنند، مردم و بخصوص َجامعه مدنی شکننده ایران بیش از هر زمان دیگری تحت فشار قرار گرفته است.

تشدید فضای امنیتی، سرکوب گسترده، اعدام‌ها، بازداشت‌ها، محدود سازی اینترنت و انسداد سیاسی، ظرفیت جامعه برای کنش مدنی و تغییرات دموکراتیک را بیش از پیش تضعیف کرده است.

در چنین شرایطی، هرگونه توافق اقتصادی یا سیاسی که بدون شروط مشخص، الزام‌آور و قابل راستی‌آزمایی حقوق بشری منعقد شود، این خطر را در پی دارد که نه به کاهش رنج مردم، بلکه به بازتولید چرخه‌های سرکوب و بی‌ثباتی بینجامد.

تجربه‌های گذشته، به‌ویژه پس از جنگ ایران و عراق و دوره‌های پیشین رفع تحریم‌ها، نشان داده است که منابع مالی آزادشده لزوماً به بهبود معیشت عمومی منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند به تقویت ساختارهای نظامی-امنیتی و گسترش نفوذ نهادهای غیر پاسخگو در اقتصاد و سیاست بینجامد.

اگر دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی واقعاً به ثبات پایدار، صلح و اصول بنیادین حقوق بشر متعهد هستند، هرگونه تسهیل اقتصادی باید به‌طور صریح و قابل راستی‌آزمایی به معیارهای زیر مشروط شود:

توقف فوری اجرای احکام اعدام، با هدف حرکت به سوی لغو کامل مجازات اعدام

آزادی فوری و بی‌قید و شرط زندانیان عقیدتی، سیاسی و مدنی

پایان دادن به بازداشت‌های خودسرانه و سرکوب زنان، اقلیت‌های قومی و مذهبی

تضمین دسترسی آزاد و پایدار به اینترنت جهانی

ایجاد سازوکارهای مستقل بین‌المللی برای نظارت بر نحوه تخصیص و مصرف منابع مالی آزاد شده

مردم ایران ناظرانی منفعل در این فرآیندها نیستند. آنان کنشگرانی فعال‌اند که مطالبات خود برای کرامت انسانی، برابری و پاسخگویی را با سنگین‌ترین هزینه‌ها مطرح کرده‌اند.

هیچ توافقی پایدار و مشروع نخواهد بود اگر بر حذف همان مردمی بنا شود که بیشترین هزینه را پرداخته‌اند.
حسین لاجوردی