از سلسله گفتگوهای «پارلمان فکری ایران: اپوزیسیون و وظیفه آن»،

گفتگوی آزاد فارسانی با خانم ویکتوریا آزاد (فعال سیاسی و بنیان‌گذار شبکه ایرانیاران) که به بررسی وضعیت اپوزیسیون ایران، آسیب‌شناسی آن و تجربیات شخصی و سیاسی مهمان برنامه می‌پردازد.

در ادامه، خلاصه و نکات کلیدی این گفتگو آورده شده است:

تجربه زیسته و سیر تحول سیاسی: خانم ویکتوریا آزاد در ابتدا به بیان گذشته خود می‌پردازد. او توضیح می‌دهد که در نوجوانی گرایش‌های مذهبی داشته و با گروه‌های اسلامی پیش از انقلاب ارتباط داشته است، اما بعداً به سمت جریان‌های چپ، سوسیالیسم و کمونیسم گرایش پیدا کرده و پس از انقلاب به دلیل فعالیت‌های سیاسی مجبور به زندگی مخفیانه و در نهایت خروج از کشور شده است.

تشکیل «شبکه ایرانیاران»: او درباره تأسیس این شبکه در سال ۲۰۱۹ صحبت می‌کند؛ شبکه‌ای که با هدف ائتلاف میان گروه‌های مختلف اپوزیسیون (از جمله چپ‌ها، جمهوری‌خواهان، مشروطه‌خواهان و گروه‌های اتنیکی) شکل گرفت. نتیجه این تلاش‌ها تدوین یک تفاهم‌نامه جامع برای گذار از جمهوری اسلامی و ترسیم خطوط قانون اساسی آینده بود که در ابتدا با استقبال خوبی مواجه شد.

نقد جدی به رضا پهلوی و حلقه اطرافیانش: بخش مهمی از صحبت‌های خانم آزاد به نقد عملکرد رضا پهلوی اختصاص دارد. او توضیح می‌دهد که پیش از شکل‌گیری گروه «فرشگرد»، رضا پهلوی پای ثابت جلسات ائتلاف بود و همکاری خوبی داشت، اما پس از آن دچار تغییر رویه و «توهم قدرت» شد. ویکتوریا آزاد معتقد است که حلقه اطرافیان رضا پهلوی باعث تخریب چهره‌های دیگر اپوزیسیون، ایجاد تفرقه و ترویج کیش شخصیت (فردپرستی) شده‌اند که این امر مانع از شکل‌گیری یک جبهه متحد دموکراتیک است.

آسیب‌شناسی اپوزیسیون ایران: او این ادعا را که «ایران اپوزیسیون ندارد» رد می‌کند و می‌گوید اپوزیسیون ایران بسیار گسترده و فعال است. مشکل اصلی، پراکندگی نیست، بلکه عدم یکپارچگی و بی‌اعتمادی تاریخی است. از آنجا که جامعه ایران تجربه تاریخی تمرین دموکراسی نداشته، فرهنگ کار جمعی، مدارا و تحمل مخالف هنوز در بخش‌هایی از اپوزیسیون نهادینه نشده است.

تأکید بر نهادگرایی به جای شخص‌محوری: راهکار اصلی از دیدگاه مهمان برنامه، عبور از فردگرایی و روی آوردن به نهادمحوری (Institution-centric) است. او تأکید می‌کند که دموکراسی با اتکا به یک فرد یا نماد به دست نمی‌آید، بلکه نیازمند سازمان‌دهی، تشکل‌گرایی، احترام به تکثرگرایی (پلورالیسم) و پذیرش حقوق اقوام و اتنیک‌های مختلف در ایران است.

پذیرش نسبیت در حقیقت: در بخش پایانی برنامه، خانم آزاد با خواندن داستان معروف «پیل در تاریکی» از مثنوی مولوی، اشاره می‌کند که هیچ فرد یا گروهی در اپوزیسیون صاحب تمام حقیقت نیست. چپ‌ها، راست‌ها، میانه‌روها و مشروطه‌خواهان هر کدام بخشی از حقیقت و ارزش‌های مفید برای آینده ایران (مثل اقتصاد آزاد، عدالت اجتماعی و حقوق کارگران) را در خود دارند. تنها راه نجات، درک این نسبیت و همکاری مبتنی بر منافع ملی است.

در پایان، میزبان برنامه نیز با خواندن شعری از سهراب سپهری درباره «دویدن پی آواز حقیقت»، بر لزوم پرهیز از مطلق‌گرایی و حرکت به سوی مدارا و دموکراسی تأکید می‌کند.

لینک یوتیوب

https://www.youtube.com/live/z7BqFxxDYok?is=2k0SxOVdDxYnlBX7