1️⃣ પરીક્ષા: GPSC Class 1-2 Mains
📅 તારીખ: 26-02-2026
પ્રશ્ન:
ભારતમાં નાણાકીય આપત્તિ કયા અનુચ્છેદ હેઠળ જાહેર થઈ શકે?
A) અનુચ્છેદ 352
B) અનુચ્છેદ 356
C) અનુચ્છેદ 360
D) અનુચ્છેદ 368
✅ જવાબ: C — અનુચ્છેદ 360
સમજૂતી:
નાણાકીય આપત્તિ માટે ખાસ અનુચ્છેદ 360 છે.
બીજા વિકલ્પો:
• 352 → રાષ્ટ્રીય આપત્તિ
• 356 → રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન
• 368 → બંધારણ સુધારો
2️⃣ પરીક્ષા: GPSSB Talati
📅 તારીખ: 18-02-2026
પ્રશ્ન:
“બંધારણનું હૃદય અને આત્મા” કયા અનુચ્છેદને કહેવાય?
A) 14
B) 19
C) 32
D) 21
✅ જવાબ: C — અનુચ્છેદ 32
સમજૂતી:
B. R. Ambedkar એ અનુચ્છેદ 32ને “Heart and Soul” કહ્યું.
બીજા વિકલ્પો:
• 14 → સમાનતા
• 19 → સ્વતંત્રતા
• 21 → જીવનનો અધિકાર
3️⃣ પરીક્ષા: GSSSB Departmental
📅 તારીખ: 21-01-2026
પ્રશ્ન:
ભારતનું બંધારણ ક્યારે અમલમાં આવ્યું?
A) 15 ઓગસ્ટ 1947
B) 26 નવેમ્બર 1949
C) 26 જાન્યુઆરી 1950
D) 2 ઓક્ટોબર 1950
✅ જવાબ: C
સમજૂતી:
26 નવેમ્બરે સ્વીકારાયું, 26 જાન્યુઆરીએ અમલમાં આવ્યું.
4️⃣ પરીક્ષા: GPSC Mains
📅 તારીખ: 27-02-2026
પ્રશ્ન:
બંધારણસભાના સ્થાયી અધ્યક્ષ કોણ હતા?
A) જવાહરલાલ નહેરુ
B) ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ
C) ડૉ. આંબેડકર
D) સરદાર પટેલ
✅ જવાબ: B
બીજા વિકલ્પો:
• નહેરુ → Objectives Resolution
• આંબેડકર → Drafting Committee Chairman
• પટેલ → Advisory Committee
5️⃣ પરીક્ષા: GPSSB Extension Officer
📅 તારીખ: 11-01-2026
પ્રશ્ન:
મૂળ બંધારણમાં કેટલા અનુસૂચિઓ હતી?
A) 8
B) 10
C) 12
D) 14
✅ જવાબ: A
સમજૂતી:
મૂળ બંધારણમાં 8 schedules; હાલમાં 12 છે.
📌 Advanced Constitution Trick:
360 → Financial Emergency
352 → National Emergency
356 → President’s Rule
32 → Heart & Soul
8 → Original Schedules

ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) નું નવું માળખું: 🏛️
કુલ પ્રકરણો: આ નવા કાયદામાં કુલ ૧૯ પ્રકરણો છે.
કુલ કલમો: જૂની IPC માં ૫૧૧ કલમો હતી, જ્યારે નવી BNS માં માત્ર ૩૫૮ કલમો છે. (ઘણી કલમો ભેગી કરી દેવાઈ છે). 📉
ક્રમમાં મોટો ફેરફાર: જૂની IPC માં માનવ શરીરને અસર કરતા ગુનાઓ (ખૂન, અપહરણ) જે પ્રકરણ ૧૬ માં હતા, જ્યારે નવી BNS માં તેને પ્રાથમિકતા આપીને પ્રકરણ ૫ માં મૂકવામાં આવ્યા છે. 🚨 સ્ત્રીઓ અને બાળકો વિરુદ્ધના ગુનાઓને પ્રકરણ ૪ માં સ્થાન મળ્યું છે. 👩👧👦

૨. ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) નું નવું માળખું: ⚖️
કુલ પ્રકરણો: આમાં કુલ ૫૩ પ્રકરણો નો સમાવેશ થાય છે.
કુલ કલમો: જૂની CrPC માં ૪૮૪ કલમો હતી, જે નવી BNSS માં વધીને ૫૩૧ કલમો થઈ છે. 📈

૩. ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (BSA) નું નવું માળખું: 📜
કુલ પ્રકરણો: આ કાયદામાં કુલ ૧૧ પ્રકરણો છે (જે જૂના કાયદા જેટલા જ છે).
કુલ કલમો: જૂના પુરાવા અધિનિયમમાં ૧૬૭ કલમો હતી, જે નવી BSA માં ૧૭૦ કલમો થઈ છે.

🚨 ખાતાકીય પરીક્ષા માટે ખાસ: ગુજરાત પોલીસ એક્ટ, ૧૯૫૧ (GPA)
આ કાયદો ખાસ કરીને ખાતાકીય પરીક્ષા માટે અનિવાર્ય છે:
કલમ ૩૩: જાહેર સુલેહ-શાંતિ અને ટ્રાફિકના નિયમન માટે નિયમો બનાવવાની મેજિસ્ટ્રેટ અને પોલીસ કમિશનરની સત્તા. 👮‍♂️
કલમ ૫૬: ગુના કરતા અટકાવવા માટે મંડળીઓ અથવા વ્યક્તિઓને ચોક્કસ વિસ્તારમાંથી બહાર રાખવાની (તડીપાર - Externment) સત્તા. 🚫
કલમ ૫૭: અગાઉ સજા પામેલી વ્યક્તિઓને અમુક કિસ્સાઓમાં તડીપાર કરવાની જોગવાઈ. 🔒

ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (BSA) – [જૂની Indian Evidence Act] 📜
ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવા (Electronic Evidence): જૂની કલમ ૬૫-બી (સર્ટિફિકેટ) નું સ્થાન હવે નવી BSA ની કલમ ૬૩ 📝 એ લીધું છે. ડિજિટલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ્સને પ્રાથમિક પુરાવા તરીકે વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યા છે. 🔒

૧૦. કટોકટીની જોગવાઈ:
ભારતમાં અત્યાર સુધીમાં કેટલી વખત 'નાણાકીય કટોકટી' (Financial Emergency - Art 360) લાદવામાં આવી છે?
​જવાબ: એક પણ વાર નહીં

​૯. પંચાયતી રાજ (CCE - ૦૩ મે, ૨૦૨૬):
ભારતીય બંધારણની કઈ અનુસૂચિ (Schedule) પંચાયતોની સત્તા અને જવાબદારીઓ સાથે સંબંધિત છે?
​જવાબ: ૧૧મી અનુસૂચિ (૭૩મો સુધારો).
​

​૮. નાણાપંચ (Finance Commission):
૧૬મા નાણાપંચના અધ્યક્ષ કોણ છે, જેમના કાર્યકાળ વિશે તાજેતરમાં જાહેરાત કરવામાં આવી છે?
​જવાબ: ડૉ. અરવિંદ પનગઢિયા.

​૭. બંધારણીય સુધારો:
બંધારણમાં સુધારો કરવાની પ્રક્રિયા કયા અનુચ્છેદ હેઠળ આપવામાં આવી છે?
​જવાબ: અનુચ્છેદ ૩૬૮.

​૬. ચૂંટણી પંચ:
ભારતના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક કોણ કરે છે, જે તાજેતરમાં મે ૨૦૨૬ ની ચૂંટણીઓને કારણે ચર્ચામાં હતા?
​જવાબ: રાષ્ટ્રપતિ.

​૫. રાજ્યપાલની સત્તા (તાજેતરનો મુદ્દો):
બંધારણના કયા અનુચ્છેદ મુજબ રાજ્યપાલ વિધાનમંડળ દ્વારા પસાર કરેલા ખરડાને રાષ્ટ્રપતિની વિચારણા માટે અનામત રાખી શકે છે?
​જવાબ: અનુચ્છેદ ૨૦૧.

​૪. મૂળભૂત ફરજો:
ભારતીય બંધારણમાં 'મૂળભૂત ફરજો' નો ખ્યાલ કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો છે?
​જવાબ: રશિયા (તત્કાલીન સોવિયેત યુનિયન - USSR).

​૩. આમુખ (Preamble):
તાજેતરમાં સર્વોચ્ચ અદાલતના એક ચુકાદાને કારણે ચર્ચામાં રહેલ 'આમુખ' માં 'સમાજવાદી' અને 'બિનસાંપ્રદાયિક' શબ્દો કયા સુધારા દ્વારા ઉમેરવામાં આવ્યા હતા?
​જવાબ: ૪૨મો બંધારણીય સુધારો, ૧૯૭૬.

​૨. બંધારણનો ઇતિહાસ (GPSC - ૧૦ મે, ૨૦૨૬):
કયા એક્ટ (Act) દ્વારા ભારતમાં સૌપ્રથમ વખત 'કેન્દ્રીય લોકસેવા આયોગ' (Public Service Commission) ની સ્થાપનાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી?
​જવાબ: ભારત સરકાર અધિનિયમ, ૧૯૧૯ (Montagu-Chelmsford Reforms).
.

​📜 બંધારણીય ઇતિહાસ અને રાજ્યવ્યવસ્થા (મે ૨૦૨૬ સ્પેશિયલ)
​૧. બંધારણ સભા (Constituent Assembly):
બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠક ૯ ડિસેમ્બર, ૧૯૪૬ ના રોજ મળી હતી, તેના કામચલાઉ અધ્યક્ષ કોણ હતા?
​જવાબ: ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિંહા.

૧૦. નવા કાયદા મુજબ સાક્ષીઓના રક્ષણ માટે કઈ નવી યોજના છે?
​જવાબ: વિટનેસ પ્રોટેક્શન સ્કીમ (Witness Protection Scheme).

BNS હેઠળ 'બખેડો' (Affray) કરવા બદલ કેટલી સજાની જોગવાઈ છે?
​જવાબ: ૧ મહિના સુધીની કેદ અથવા દંડ.

BNSS મુજબ, આરોપી ફરાર હોય તો તેની ગેરહાજરીમાં ટ્રાયલ ક્યારે શરૂ થાય?
​જવાબ: જો ૯૦ દિવસ સુધી હાજર ન થાય તો.

BNS મુજબ, 'સ્ત્રીની લજ્જા ભંગ' કરવાના ઈરાદાથી કરાયેલ હુમલા માટે કઈ કલમ લાગે?
​જવાબ: કલમ ૭૪

BSA મુજબ, કઈ વ્યક્તિ સાક્ષી (Competent Witness) બની શકે?
​જવાબ: જે પ્રશ્નો સમજી શકે અને તાર્કિક જવાબ આપી શકે.

BNS ની કઈ કલમ હેઠળ 'આતંકવાદી કૃત્ય' (Terrorist Act) ની વ્યાખ્યા છે?
​જવાબ: કલમ ૧૧૩

'ઈ-એફઆઈઆર' (e-FIR) નોંધ્યાના કેટલા દિવસમાં ફરિયાદીએ રૂબરૂ સહી કરવી પડે?
​જવાબ: ૩ દિવસમાં